Bước ngoặt đầu thế kỷ XX

Trong nhiều thế kỷ, sơn chủ yếu tồn tại trong thế giới của đồ vật, kiến trúc và nghề thủ công. Đến đầu thế kỷ XX, dòng chảy ấy bắt đầu gặp một môi trường hoàn toàn khác. Năm 1925, Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương được thành lập tại Hà Nội. Đây là thời điểm những phương pháp đào tạo mỹ thuật theo mô hình phương Tây gặp những chất liệu và kỹ thuật đã tồn tại lâu đời trong đời sống Việt Nam.

Sơn là một trong những vật liệu được đưa vào quá trình nghiên cứu và thử nghiệm. Ở đây xuất hiện một cuộc gặp gỡ quan trọng. Người thợ hiểu vật liệu bằng kinh nghiệm của nghề. Họ biết cách chuẩn bị cốt, tạo vóc, phủ sơn, xử lý bề mặt và hoàn thiện sản phẩm. Những người học hội họa lại mang đến một hệ thống câu hỏi khác. Họ quan tâm đến bố cục, hình thể, ánh sáng, không gian, màu sắc và khả năng biểu đạt của hình ảnh.

“Nếu mài vốn là một bước xử lý bề mặt, liệu người nghệ sĩ có thể dùng chính việc mài để tạo nên hình ảnh? Những câu hỏi ấy mở ra một giai đoạn thử nghiệm đầy tính khám phá.”

Khi hai cách nhìn gặp nhau, sơn bắt đầu được đặt trước một câu hỏi mới. Nếu trước đây sơn thường được dùng để hoàn thiện một đồ vật, liệu chính bề mặt sơn có thể trở thành nơi để tạo nên một bức tranh? Nếu vàng, bạc hay vỏ trứng từng được sử dụng để trang trí, liệu chúng có thể trở thành một phần của ngôn ngữ hội họa? Nếu mài vốn là một bước xử lý bề mặt, liệu người nghệ sĩ có thể dùng chính việc mài để tạo nên hình ảnh?

Những câu hỏi ấy mở ra một giai đoạn thử nghiệm kéo dài và đầy tính khám phá.